برنامه تدریس «اصول فقه 1»

مقطع تحصیلی: کارشناسی حقوق

ارزش درسی: 2 واحد

سازمان: دانشگاه آزاد اسلامی (واحد آزادشهر) ـ گروه حقوق

زمان: نیمسال تحصیلی اول 1389ـ 1390، دوشنبه‌ها، ساعت 8ـ30: 9، یا 10ـ30 :11

 

مدرس: دکتر فرهنگ مهروش

آدرس الکترونیکی مدرس: Mehrvash@Hotmail.com

پایگاه اینترنتی مدرس: www.FMehrvash.com

وبگاه کلاس: www.fmehrvash.com/OsulefeqheHoquqe1-1389-1.htm

ساعت ملاقات (با هماهنگی): دو‌شنبه‌ها، ساعت 30 :14ـ 30 :15

 

 

 

 

 

 

 

 

 

     اهداف آموزشی (که در پایان دوره باید حاصل شده باشد): آشنایی با مبحث الفاظ از مباحث پنجگانۀ اصول فقه، ب) درک شیوۀ بیان و روش استنباطی فقیهان و حقوقدانان، پ) آشنایی با کاربرد مباحث الفاظ اصول فقه در فقه و حقوق، و ت) درک تأثیر مبانی اصولی بر استنباط حکم فقهی و چگونگی کاربرد اصطلاحات اصولی در حقوق ایران.

     آرمانهای آموزشی (که علاقه‌مندان باید بدان دست یابند): الف) خو گرفتن با شیوۀ استدلال فقهی و درک منطق روش فقهی، ب) تمیز نهادن میان مباحث اصولی زاید و مباحث مفید آن و پ) درک شیوۀ تأثیر مباحث زاید اصول بر فرهنگ و تمدن اسلامی.

     شیوۀ تدریس: این نخستین تجربۀ من در تدریس گذرای کل مبحث الفاظ در یک نیمسال است. گمان می‌کنم کار سختی باشد که بخواهیم این همه مبحث را در یک نیمسال تدریس کنیم و در عین حال به کیفیت نیز بیندیشیم. عمدۀ همت من مصروف این خواهد شد که دانشجویان حقوق، به ارزش و اهمیت تسلط به شیوۀ استدلال فقهی و منطق حاکم بر این استدلال، یعنی همان مباحث اصول فقه پی ببرند. تدریس بر پایۀ کتاب مبانی استنباط حقوق اسلامی، تألیف استاد آقای دکتر ابوالحسن محمدی پی گرفته خواهد شد (برای مشخصات نشر آن، نک‍: بخش منابع).

     آیین حضور درس: حضور درس الزامی نیست، ولی بی‌خبر ماندن از آنچه در کلاس می‌گذرد، خلاف شئون دانشجویی دانسته می‌شود. اجازه گرفتن در هنگام ورود و خروج، یا برای غیبت مرسوم نخواهد بود. مستمعان آزاد، برای حضور تا آنجا که به مدرس مربوط است، منعی ندارند. در تمام مدت تدریس هیچ کس حق ایجاد مزاحمت برای درس را نخواهد داشت و در موارد بسیار ضروری، لازم است فقط با مدیر محترم اداره امور کلاسها هماهنگ، و از مراجعه شخصی خودداری شود. کلاس تنها در تعطیلات رسمی دایر نخواهد گشت و در سایر ایام، بدون در نظر داشتن عرف عمومی، هر گاه غیـبت عمومی دانشجویان اسباب اخلالی در درس فراهم آورد، به شدت (با کسر 5 نمره از مجموع نمرات ارفاقی درس) برخورد خواهد شد. مدت کلاسها 100 دقیقۀ کامل است.

نمرات اصلی

عنوان

سقف نمره

امتحان پایان ترم

20

نمرات ارفاقی (تا سقف 6 نمره اعمال می‌شود)

عنوان

سقف نمره

حضور فعال و پرسشگری در کلاس

5

ارتباط خارج از کلاس با مدرس

1

نمرات منفی (تا سقف ٦ نمره اعمال می‌شود)

عنوان

سقف نمره

غیـبت از کلاسهای جبرانی و مانند آن

2

غلط املایی در امتحان پایان دوره

٢

بی‌مبالاتی نسبت به شئون دانشوری

2

     ارزشیابی: افزون بر امتحان پایان دوره، امتحانات ماهانۀ اول و میان ترم هم برگزار خواهد شد؛ ولی شرکت در آنها اجباری نیست، نمره‌ای ندارد و تنها برای آگاهی علاقه‌مندان از نقاط قوت و ضعفشان است. تاریخ این امتحانها، در جدول صفحۀ بعد (تیتر شمارۀ 7 طرح درس) اعلام شده است. بارم نمره‌ها نیز در جدول روبه‌رو اعلام شده است.

توجه: مراد از رعایت شئون دانشوری، آموختن شیوه بحث و انتقاد صریح و بی‌تملق در عین رعایت احترام، دوری جستن از شیوه‌های بیان عوامانه و غیر علمی مباحث، دوری جستن از کارهای بی‌ضابطه و نگرشهای سرسری به مسایل، و بی‌دقتی در زمینه مطالب اعلام شده در باره درس، امتحان، محل برگزاری درس و هر امری مانند آنهاست.

6ـ     برنامه زمان‌بندی: در جدول صفحۀ بعد نشان داده شده است.

7ـ     منابع:

توضیحات: منابع برای مطالعه علاقه‌مندان معرفی شده‌اند و به‌طبع حجم منابع بسیار بیش از اینهاست. حجم قابل توجهی از منابع در کتابخانه دانشگاه آزاد اسلامی واحد آزادشهر به صورت نسخه کاغذی یا دیجیتال موجود است. کار مطالعاتی دانشجویان، ترجیحا در ارتباط با همین منابع تعریف خواهد شد. افزون بر اینها، به تناسب موضوعات جزیی‌تر، همواره منابعی نیز در کلاس معرفی می‌گردد.

معرفی منابع:

الف) کتاب درسی:

ـ محمدی، ابوالحسن، مبانی استنباط حقوق اسلامی، تهران، دانشگاه تهران، 1385ش؛

 

ب) کتابهای کمک درسی (به ترتیب میزان کاربرد):

                      ـ مظفر، محمد، اصول الفقه، نجف، 1386ق/ 1967م (باز نشر قم، انتشارات جامعۀ مدرسین، 1375ش).

ـ مظفر، محمد، اصول الفقه (چاپ شده با عنوان: مبانی استنباط فقه و حقوق)، ترجمۀ عباس زراعت و حمید مسجدسرایی، تهران، ققنوس، 1380ش.

ـ همان، ترجمۀ محسن غرویان، قم، دارالفکر، 1385ش؛

ـ محمدی، علی، شرح اصول الفقه، قم، دارالفکر، 1375ش؛

ـ شکاری، روشنعلی، اصول فقه، تهران، نسل نیکان، 1382ش؛

ـ حیدری، علینقی، اصول الاستنباط، ترجمه و تبیین عباس زراعت و حمید مسجد سرایی، قم، نظر معراج، 1383ش؛

ـ ولایی، عیسی، فرهنگ تشریحی اصطلاحات اصول، تهران، نشر نی، 1374ش؛

ـ همامی، عباس، مس الوصول الی علم الاصول، قم، فارس الحجاز، 1386ش.

پ) منابع اینترنتی (مراجعه به این پایگاههای اینترنتی برای دست‌یابی آسان و سریع به برخی کتابهای حدیثی دیجیتال پیشنهاد می‌شود):

ـ پایگاه آموزش فقه دانشگاه امام صادق (ع):

http://www.isu.ac.ir/Farsi/Feq%20ISU/index.htm

ـ انجمن علمی دانشکدۀ الاهیات دانشگاه امام صادق (ع):

http://elahiati.parsiblog.com/Archive44685.htm

ـ مقاله، نرم‌افزار تحقیق و جزوۀ رشتۀ حقوق:

http://hoghooghdanan-javan.mihanblog.com

 

 

 

برنامۀ زمان بندی ارایۀ درس

هفتۀ آموزشی

تاریخ

جلسه

موضوع

عناوین مورد بحث

برنامه‌های جانبی

     اول

5/ 7

 

تعطیل به مناسبت آغاز سال تحصیلی جدید!

دوم

12/ 7

 

تعطیل به مناسبت تقارن با ایام حذف و اضافه

سوم

19/ 7

اول

آشنایی با دانشجویان و اعلام برنامه‌ها

 

چهارم

26/ 7

دوم

کلیات

تعریف و مسایل علم اصول

 

پنجم

3/ 8

سوم

وضع و استعمال

 

ششم

10/ 8

چهارم

حقیقت شرعیه

 

هفتم

17/ 8

 

تعطیل به سبب ناممکنی حضور مدرس در منطقه

هشتم

24/ 8

پنجم

اصول لفظیه

امتحان ماهانۀ اول

نهم

1/ 9

ششم

مبحث اوامر

 

دهم

8/ 9

هفتم

مبحث نواهی

 

یازدهم

15/ 9

هشتم

مفاهیم

مقدمات بحث مفاهیم

 

دوازدهم

22/ 9

نهم

انواع مفهوم

 

سیزدهم

29/ 9

دهم

مفهوم شرط، حصر، عدد و لقب

امتحان میان ترم

جبرانی

یازدهم

عام و خاص

مقدمات بحث عام و خاص

 

دوازدهم

اجمال مخصص/ عمل به عام قبل از فحص از مخصص

 

سیزدهم

یک مخصص بعد چند جمله/ تخصص عام با مفهوم

 

چهاردهم

6/ 10

چهاردهم

دوران بین تخصیص و نسخ

 

پانزدهم

13/ 10

پانزدهم

مطلق و مقید

نظرسنجی آموزشی

شانزدهم

20/ 10

شانزدهم

مجمل و مبین

تقدیر از دانشجویان برتر