فرهنگ مهروش
 
 

     نظرسنجی آموزشی                                                                                           

 

در عرف کلاس من، هفتۀ یکی مانده به آخر هر نیمسال تحصیلی با عنوان «هفتۀ نظرسنجی آموزشی» شناخته می‌شود. در این هفته، از دانشجویان همۀ کلاسهایم خواهش می‌کنم با پرکردن فرم زیر، مرا از نقایص کارم آگاه سازند. یکایک برگه‌ها را به دقت مطالعه می‌کنم و همواره می‌کوشم از لطف و نکته‌دانی دانشجویان بهره ببرم. هیچ انتقادی نیست که آن را جدی نگیرم. سعی می‌کنم با برنامه‌ریزی و در دراز مدت، زمینه‌ای را ایجاد کنم که نقایص کار کم شوند، یا حد اقل نمودشان کمتر آزار دهنده باشد. به هر روی، با یک سری معیارها میان پاسخهای مختف ارزشیابی می‌کنم و می‌کوشم ربط و نسبت میان پاسخ به هر گزینه را با دیگر گزینه‌ها در برگۀ همان دانشجو، و هم در برگۀ دیگر دانشجویان بیابم. پرسشها در نیمسالهای مختلف تغییری نمی‌کنند و فرم کلی برگه نیز به همین ترتیب ثابت است. این امر به من امکان می‌دهد پس از سالها تدریس، روند کاری خود را بهتر ارزیابی و آسیب‌شناسی کنم.

تا کنون یک بار هم پس از چهار سال تدریس، در فرمهای نظرسنجی خویش تجدید نظر اساسی کرده ام که دلیل آن نه ناکارآمدی فرم نخست، بلکه تکراری شدن نوع پاسخهای دانشجویان، بویژه به نقاط قوت مدرس بوده است.

 در صورت تمایل به مشاهدۀ فایل قابل چاپ فرم اول در اینجا، و برای فرم دوم، اینجا کلیک کنید.

 

نخستین پرسشنامۀ ارزيابي کيفيت تدريس

هفتۀ نظرسنجي آموزشي

از نيمسال دوم ١٣٨٢-١٣٨٣، تا نیمسال دوم ١٣٨٥ـ ١٣٨٦

نام درس: ..................................................

 

از  صحبت دوستي به رنجــم                              کاخلاق بدم، حَسَن نُمايد

عيبم چمـــــــــن و بهار بيند                                 خارم گل و ياسمن نمايد

کو دشمن شوخ چشم ناپاک                                 تا عيـــب مرا به من نمايد

گلستان سعدي

 

دانشجويان عزيز! از اين که متعهدانه قبول زحمت مي‌فرماييد و صادقانه مرا از نقصانهاي تدريسم آگاه مي‌سازيد، سپاس دارم و منت‌پذيرم. اميدوارم با رهنمودهاي شما، بتوانم به کيفيت بهتري درکار دست يابم. با يادکرد معيارهاي ديگري که در ليست نيامده است، يا راهنمايي بيشتر اين جانب در موارد لزوم در پايين برگه، لطف خويش را به منتها خواهيد رساند. خواهشمندم پاسخها به دور از احساس، تنها ناظر به تجربۀ خود شما، مربوط به ارتباط ما در همين درس، و با نظر به امکانات موجود و عواملی که تغییرش در حیطۀ مسئولیت و توان من است باشد. در هر مورد  رأيتان ممتنع است، با پاسخ نگفتن، اعلام داريد. مطمئن باشيد هر گونه پاسخي از جانب شما، تنها همچونان منتي بر من و لطفي بي‌پايان ديده خواهد شد. هميشه خود را وامدار مهر و خيرخواهي‌تان خواهم دانست.

فرهنگ مهروش

 

ـ تقريبا چند جلسه از کل کلاس را حضور داشته‌ايد؟ ................

ـ سن تقريبي شما، بالاي 30 سال است، يا کمتر از آن؟

ـ معدل شما درنيمسال گذشته چه حدودي است؟.......................

ـ نیمسال جاری، چندمین بار است که با هم درس گرفته‌ایم؟ .....

ـ آيا افزون بر تحصيل به کار ديگري هم اشتغال داريد؟ .............

ـ در کل، از 20 نمره چه نمره‌اي به کلاس درس مي‌دهيد؟..........

ـ آيا معتقديد «عشق» به تحصيل شما را به دانشگاه مي‌کشاند؟ ....

ـ نام کتابی که از خواندنش لذت برده‌اید: ..................................

ـ اگر بخواهید یک نکته را به عنوان مهمترین دستاورد همدرسیمان در خلال این مدت آشنایی بیان فرمایید، از چه نکته‌ای یاد خواهید کرد؟

ـ چه اندازه کلاس درس براي شما ايجاد پرسش کرد و شما را به فکر فرو برد؟ اگر ممکن است با يادکرد نمونه، توضيح دهيد.

ـ چه اندازه در طول کلاس خميازه کشيديد؟ چرا؟

ـ به نظر شما مهمترین نقطۀ قوت درس چه بود؟ چه چیزی در کلاس برای شما جالب و دیدنی جلوه می‌کرد؟

ـ به نظر شما مهمترین نقطۀ ضعف کلاس کدام بود؟

ـ آیا مطلبی در این درس آموختید که اکنون احساس کنید بر اندیشه و طرز تفکر شما تأثیر جدی نهاده است؟ آن مطلب چه بود؟

ـ به نظر شما با استفاده از چه راههایی می‌توان فضای کلاس این درس را علمی‌تر کرد؟ پیشتر، از پیشنهادهای کاربردی شما سپاسگزارم. 

ـ آیا در طول کلاس، از چیزی «رنج» هم بردید؟ لطفا توضیح دهید.

 

معيــــــــــار

نمره

عالی

خوب

متوسط

ضعیف

استفادۀ مفيد از وقت کلاس و به هدر ندادن فرصت

 

 

 

 

حفظ شأن کلاس، احترام دانشجو و کرامت انساني وي

 

 

 

 

علاقه‌مند کردن دانشجو به موضوع درس و پي گرفتن مباحث

 

 

 

 

تشويق دانشجو به مطالعۀ غير درسي

 

 

 

 

معرفي منابع لازم و تشويق دانشجو به مطالعۀ منابع درس

 

 

 

 

التفات به شئون، ارزشها و آرمانهاي انقلابي و فرهنگ ايراني ـ اسلامي

 

 

 

 

تدريس مبتني بر جديدترين يافته‌هاي علمي

 

 

 

 

توانايي پاسخگويي به پرسشهاي دانشجويان

 

 

 

 

استفاده از ابزارهاي آموزشي (تخته، طرح درس، نوار، رایانه...)

 

 

 

 

وقت گذاشتن خارج از کلاس براي دانشجوي علاقه‌مند

 

 

 

 

ترويج فرهنگ جديت در دانش و رویارویی علمي و کارشناسانه با امور

 

 

 

 

ترويج رويارويي نقادانه و غير عوامانه با موضوعات (Critical Thinking)

 

 

 

 

برقراري ارتباط موفق عاطفي با دانشجو

 

 

 

 

تدريس مبتني بر مطالعۀ پيشين و آمادگي

 

 

 

 

تسلط در تدريس و فن بيان

 

 

 

 

نظم در رعايت وقت آغاز و پايان کلاس

 

 

 

 

ايجاد سؤال و دغدغۀ علمي براي دانشجو

 

 

 

 

توجه دادن دانشجو به نقاط ضعف وي در تحصيل

 

 

 

 

تدريس بر مبناي متدولوژي تبيين شده و رويکردهاي مقبول علمي

 

 

 

 

آموزش ادبيات بحث و کاربرد صحيح و علمي اصطلاحات

 

 

 

 

 

 

 

دومین فرم نظرسنجی آموزشی

از نیمسال اول ١٣٨٦ـ١٣٨٧ به بعد

 

 

 

باسمه تعالی

پرسشنامۀ ارزیابی کیفیت تدریس

هفتۀ نظرسنجی آموزشی

نیمسال اول 138٦ـ ١٣٨٧

نام دانشجو ..................................................

درسهایی که در نیمسال جاری با من داشتید: ..................................................

 

دانشجویان عزیز!

این برگه، گونه‌ای مشاورۀ کتبی با شما، به منظور افزایش کیفیتهای تدریس است و به عنوان یک دوست، عمیقا انتظار دارم به وظیفۀ شرعی و اخلاقی خویش در مقام یک مشاور، یعنی گوشزد کردن کاستیها و انتقاد صریح و به دور از تعارف، عمل فرمایید. تنها زمانی از دوستی با شما احساس خوبی خواهم داشت که با پیشنهاد و انتقاد خویش، سبب رشدم شوید و عمیقا معتقدم که دانشجویان دیرپسند، منتقد و سختگیر، بهتر می‌توانند اسباب چنین رشدی را فراهم سازند. به منظور تشویق به پاسخ‌گویی دقیق، به همۀ دانشجویانی که انتقاداتی را مطرح سازند که پیش از این آنها را دریافت نکرده باشم، به ازای هر انتقاد ١ نمره (تا سقف ٢ نمره)، و به همۀ دانشجویانی که پیشنهادهایی عملی را برای بهبود کیفیت کار ارایه کنند، تا سقف سه نمره به نمرۀ امتحان میان ترم خواهم افزود.

برای این که بهتر بتوانم از انتقاد شما بهره بگیرم، یا مثالهای شما را ملموس‌تر دریابم، برخورداری از شناختی نسبت به علایق و سلایق شما ضروری است. پس بخش اول پرسشها، در بارۀ خود شماست. بخش دوم، دیدگاه شما را در بارۀ برخی ضعفهای کلاس درس جویا خواهد شد و بخش سوم، خواهد کوشید جمع‌بندی و نتیجه‌گیری شما را از مسایل جویا شود.

با یادکرد معیارهای دیگری که در سؤالات نیامده است، یا راهنمایی بیشتر این جانب در موارد لزوم در پایین برگه، لطف خویش را به منتها خواهید رساند. خواهشمندم بعد از پاسخ به هر سؤال، چک کنید که پاسخهایتان این چند شرط را داشته باشد: ١) به دور از احساسات فردی زودگذر باشد؛ ٢) تنها ناظر به تجربۀ خود شما باشد و به دیدگاههای دیگران کاری نداشته باشد؛ ٣) مربوط به ارتباط ما در همین درس باشد؛ ٤) با نظر به امکانات موجود و عواملی باشد که تغییرش در حیطۀ مسئولیت و توان من است؛ نه عواملی مثل مشکلات کلان کشور که از دست من کاری ساخته نیست.

مطمئن باشید هر گونه پاسخی از جانب شما، تنها همچونان منتی بر من و لطفی بی‌پایان دیده خواهد شد. پیشاپیش از این که متعهدانه قبول زحمت می‌فرمایید و صادقانه مرا از نقصانهای تدریسم آگاه می‌سازید، سپاس دارم و منت‌پذیرم. همیشه خود را وامدار مهر و خیرخواهی‌تان خواهم دانست.

فرهنگ مهروش

 


 

             آنچه برای من مهم است که در بارۀ شما بدانم:

1ـ1ـ                         کلیات

1ـ1ـ1ـ        سن تقریبی شما چقدر است؟ بیشتر از ٣٠ سال یا کمتر؟ ..........................................................

1ـ1ـ2ـ        آیا ازدواج کرده‌اید؟ فرزند هم دارید؟ ..................................................................................

1ـ1ـ3ـ        معدل شما درنیمسال گذشته چه حدودی است؟ .......................................................................

1ـ1ـ4ـ        آیا افزون بر تحصیل به کار دیگری هم اشتغال دارید؟ .............................................................

1ـ1ـ5ـ       این چندمین نیمسال است که من و شما با هم درس گرفته‌ایم؟ .....................................................

1ـ2ـ                         شناخت شخصیت شما

1ـ2ـ1ـ        معلم کلاس اول ابتدایی شما که بود؟ ...................................................................................

1ـ2ـ2ـ        آیا نام ۵ نفر از دوستان دورۀ ابتدایی خود را که سالهای بعدی از شما جدا شدند، در خاطر دارید؟ می‌توانید بدون پرسیدن از دیگران، نام ببرید؟ ...................................................................................

.............................................................................................................................................

1ـ2ـ3ـ        اگر بخواهید سه کار نام برید که هرگز از انجام آنها خسته نمی‌شوید (حتا اگر ٢٠ ساعت هم طول بکشد و بارها تکرار شود) چه کارهایی را خواهید گفت؟ .............................................................................

.............................................................................................................................................

.............................................................................................................................................

1ـ2ـ4ـ        معدل کل شما در سال پنجم ابتدایی، سوم راهنمایی و چهارم دبیرستان دقیقا چند بود؟ .......................

.............................................................................................................................................

1ـ2ـ5ـ        در سال پنجم ابتدایی، چند بار پدر شما با معلمتان تلفنی تماس گرفتند؟ .........................................

1ـ2ـ6ـ        چه اندازه از مهمانی رفتن و با دیگران صحبت کردن لذت می‌برید؟ تنها بودن برایتان لذت‌بخش‌تر است یا مهمانی رفتن؟ ........................................................................................................................

1ـ2ـ7ـ        آیا معتقدید «عشق» به تحصیل شما را به دانشگاه می‌کشاند؟ .....................................................

1ـ2ـ8ـ        آیا کتابی غیر درسی هست که از آن لذت برده باشید؟ چه کتابی؟ مؤلف آن کیست؟ .........................

1ـ2ـ9ـ        آیا آن کتاب را تا آخر خواندید؟ .........................................................................................

1ـ2ـ10ـ   هر کدام از این عبارات را که فکر می‌کنید برای روحیات شما توصیف مناسب و دقیقی باشد معین کنید: الکی خوش o، جدی o، با علاقه به درس o، بی‌انگیزه o، باهوش o، اهل انجام درست کارها o، باسیاست o، بی‌حوصله o، علاقه‌مند به زیباتر نشان دادن خود از آنچه که واقعا هست o، باوجدان o.

1ـ3ـ                         شناخت روحیه و اخلاق شما

1ـ3ـ1ـ        چه قضاوتی در بارۀ ارزشهایی چون وجدان کاری، انضباط اجتماعی، تلاش برای پیشرفت کشور و خدمت به همنوع، و ادا کردن وظیفۀ خود به عنوان یک انسان در برابر انسانهایی در جاهای دیگر جهان که برای ما دایما محصول تولید می‌کنند دارید؟ آیا اساسا اینها را ارزش می‌دانید؟ ............................................

.............................................................................................................................................

.............................................................................................................................................

.............................................................................................................................................

1ـ3ـ2ـ        آیا در طول تحصیل در دانشگاه، احساس می‌کنید که تغییری در افکار و نگرشهای شما نسبت به زندگی پیدا شده است؟ چه تغییری؟ ..........................................................................................................

.............................................................................................................................................

.............................................................................................................................................

1ـ3ـ3ـ        به نظر شما چه رابطه‌ای میان کیفیت کار هر فرد و شرافت او برقرار است؟

.............................................................................................................................................

.............................................................................................................................................

1ـ3ـ4ـ        آیا می‌توان هر فردی را که بی‌دغدغه نسبت به کیفیت کار است و کیفیت کار برایش اهمیتی اصلا ندارد، بی‌وجدان و بی‌شرافت خواند؟ ...............................................................................................

.............................................................................................................................................

.............................................................................................................................................

1ـ3ـ5ـ        در یک کلاس درس، چه اندازه می‌توان تلاش نکردن دانشجو را به حساب فقدان تعهد اخلاقی او نسبت به جامعه گذاشت؟ ......................................................................................................................

.............................................................................................................................................

1ـ3ـ6ـ        تا چه اندازه در یک کلاس درس، می‌توان عذر دانشجو را برای ضعف تحصیلی موجه دانست؟ لطفا معیار دقیق زمانی، نمره‌ای و... ارایه کنید (مثلا تا دو ترم باید با او مماشات کرد؛ تا فاصلۀ دو امتحان در یک ترم...). ..................................................................................................................................

.............................................................................................................................................

.............................................................................................................................................

1ـ3ـ7ـ        از کجا به بعد باید با او برخورد قاطع کرد؟ چه برخوردهای قاطعی را پیشنهاد می‌کنید که فکر می‌کنید جواب بدهد؟ .............................................................................................................................

.............................................................................................................................................

.............................................................................................................................................

1ـ3ـ8ـ        فرض کنید از اول نیمسال به جای من معلم کلاس می‌شدید؛ اولین تصمیمی که می‌گرفتید چه بود؟ .......

.............................................................................................................................................

.............................................................................................................................................

.............................................................................................................................................

1ـ4ـ                        شناخت علایق تحصیلی شما

1ـ4ـ1ـ        اگر در زندگی شما تغییری روی داده است، چه اندازه آن را مدیون فضای آموزشی و کلاسهای دانشگاه می‌دانید؟ .......................................................................................................................

.............................................................................................................................................

.............................................................................................................................................

1ـ4ـ2ـ        آیا در میان دروسی که می‌خوانید، درسی هست که معتقد باشید در آینده ضمن کار اجرایی بدان نیاز خواهید داشت؟ چه درسی؟ برای چه شغلی؟ در آن درس چه نمره‌ای کسب کرده‌اید؟ ....................................

.............................................................................................................................................

.............................................................................................................................................

.............................................................................................................................................

1ـ4ـ3ـ        اگر روزی ترک تحصیل کنید، یا از دانشگاه اخراج شوید، یا به هر شکلی از دانشگاه به دور افتید، آیا درسی هست که به خواندن کتابهایش، بدون دریافت حقوق و صرفا برای تفریح و لذت شخصی علاقه‌مند باشید؟ چه درسی؟ سه عنوان از کتابهای مرتبط با آن درس را که کامل خوانده‌اید، نام ببرید.

.............................................................................................................................................

.............................................................................................................................................

1ـ4ـ4ـ        فکر می‌کنید که در این درس نمرۀ قبولی خواهید گرفت؟ حدس شما کسب نمره‌ای در چه حدود است؟

.............................................................................................................................................

 

             دیدگاههای شما در بارۀ کلاس:

2ـ1ـ  تقریبا چند جلسه از کل کلاس را حضور داشته‌اید؟ ..........................................................................

2ـ2ـ  آیا حضور شما در این کلاس درس، از سر اجبار بود، یا با علاقه؟   ...................................................

2ـ3ـ  اصلی‌ترین چیزی که شما را به حضور در کلاس علاقه‌مند، و یا از آن متنفر می‌کرد، چه بود؟ ...................

.................................................................................................................................................

2ـ4ـ  تقریبا چند جلسه از کل کلاس را حضور داشته‌اید؟ ..........................................................................

2ـ5ـ  کدام رفتار شما نشانۀ این اجباری بودن یا علاقه‌مندی بود؟ .................................................................

2ـ6ـ  آیا خود شما در این کلاس درس، احساس خوبی داشتید یا معذب بودید؟ .................................................

.................................................................................................................................................

2ـ7ـ  در صورت معذب بودن، چه اندازه از احساس نامطلوب شما از حضور در کلاس، به دلیل رفتار من بود؟ کدام رفتارها؟ .....................................................................................................................................

.................................................................................................................................................

.................................................................................................................................................

2ـ8ـ  انتظار داشتید با شما چگونه باشم؟ چه اندازه این انتظار برآورده شد؟

.................................................................................................................................................

.................................................................................................................................................

2ـ9ـ  هر گاه چه رفتاری را در برابر شما پیش می‌گرفتم، احتمالا به درس علاقه‌مند می‌شدید؟

.................................................................................................................................................

.................................................................................................................................................

2ـ10ـ                    به نظر شما مهمترین نقطۀ ضعف کلاس کدام بود؟

.................................................................................................................................................

.................................................................................................................................................

2ـ11ـ                    اگر بخواهید هم اکنون و در پایان ترم، تنها با گفتن یک جمله احساس خود را نسبت به این درس بیان کنید، چه خواهید گفت؟ (لطفا در صورتی که با من چند درس دارید، هر یک را جداگانه مشخص کنید).

.................................................................................................................................................

................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................

2ـ12ـ                    آیا کلاس به شما ضربۀ عاطفی هم زد؟ امکان دارد دقیقا بیان کنید چه زمانی و چگونه؟

.................................................................................................................................................

.................................................................................................................................................

.................................................................................................................................................

2ـ13ـ                    فکر می‌کنید من از شما در طول دورۀ همدرسیمان چه شناختی پیدا کرده‌ام؟ چه اندازه این شناخت را درست و مطابق با واقع می‌دانید؟

.................................................................................................................................................

.................................................................................................................................................

             جمع‌بندی شما از آنچه گفته شد:

3ـ1ـ  این چند نقطۀ ضعف کلاس، مهم‌ترین ایراداتی بودند که دانشجویان سالهای قبل از من گرفتند. لطفا به ترتیبِ شدت میزان تأثیر منفی آنها در فضای آموزشی کلاس از دید خودتان، با شماره دادن از ١ تا ۵، اولویت بندی کنید (بدترین = ١، کم‌ضررترین = ۵): نبود جزوه، تشکیل بی‌نظم کلاس و طولانی شدن آن، نبود بحث آزاد در کلاس، اهمیت ندادن به حضور و غیاب و فرق نگذاشتن میان کسی که همیشه حاضر است و کسی که تمایل به حضور ندارد، برخورد خشک و خشن با دانشجویان.

.................................................................................................................................................

.................................................................................................................................................

.................................................................................................................................................

3ـ2ـ  آیا اکنون و در پایان پاسخها، همچنان معتقدید بر اساس وجدان مشاوره داده‌اید و تمایلات شخصی، یا احیانا نگرانیهای خویش را در کار داخل نکرده‌اید؟

.................................................................................................................................................

.................................................................................................................................................

3ـ3ـ  فکر می‌کنید کدام پاسخهای شما چندان بیانگر دیدگاه واقعی شما نیستند؟ (شمارۀ سؤال را بنویسید).

.................................................................................................................................................

.................................................................................................................................................

3ـ4ـ  آیا اگر در امتحان پایان ترم، نمرۀ ۵ (از ٢٠ نمره) کسب کنید، باز هم همین حرفها را خواهید زد؟ کدام یک از حرفها را نخواهید زد؟

.................................................................................................................................................

.................................................................................................................................................

3ـ5ـ  آیا پیامی بود که سعی کرده باشید با رفتار خود آن را به مدرس منتقل کنید و او متوجه نشده باشد؟ اگر بود، چه پیامی؟ .......................................................................................................................................

.................................................................................................................................................

.................................................................................................................................................

.................................................................................................................................................

.................................................................................................................................................

3ـ6ـ  آیا در کلاس احساس «آزادی» می‌کردید؛ یا احساس این که «چیزهایی هست که به شما تحمیل می‌شود»؟ چه چیزهایی به شما تحمیل شد؟

.................................................................................................................................................

.................................................................................................................................................

.................................................................................................................................................

.................................................................................................................................................

.................................................................................................................................................

3ـ7ـ  آیا بجز اینها چیز دیگری در کلاس بود که جای بحث داشته باشد؟

.................................................................................................................................................

.................................................................................................................................................

.................................................................................................................................................

 

راهنمای پایگاه آخرین صفحات به روز شده