چگونه کتاب بخوانیم

جلسۀ اول سخنرانی دکتر فرهنگ مهروش در دانشگاه آزاد اسلامی ـ واحد آزادشهر

9/ 2/ 1387

 

1ـ    کلیات ............................................................................................................ 20 دقیقه

1ـ1ـ     ضرورت بحث از مطالعه همچون یک مهارت محتاج یادگیری

1ـ1ـ1ـ       مثال

1ـ1ـ1ـ1ـ     آیا امکان ندارد کسی امروز به جلسۀ ما بیاید و تمام خاطراتی را که تعریف کردیم بشنود و در آنها گم شود؟

1ـ1ـ1ـ2ـ     آیا نمی‌شود کسی کل بحث امروز ما را بشنود و اصلا متوجه نشود که در بارۀ «روش صحیح مطالعه» است؟

1ـ1ـ1ـ3ـ     به همین ترتیب، قطعا امکان دارد کسی در بخشهایی از استدلالات و صحبتهای امروز ما، متوجه مراد اصلی نشود.

1ـ1ـ1ـ4ـ     و به همین ترتیب، امکان دارد فردی در مطالعۀ کتابی به مراد مؤلف پی نبرد.

1ـ2ـ     اهداف اصلی بحث امروز، پاسخ به این سؤالات است:

1ـ2ـ1ـ       چرا گاه وقتی کتاب می‌خوانیم درست متوجه مراد نویسنده نمی‌شویم؟

1ـ2ـ2ـ       چرا گاه کسی دیگر از همان کتاب نکته‌هایی می‌فهمد که ما نفهمیده‌ایم؟

1ـ3ـ     چند یادآوری

1ـ3ـ1ـ       این بحث برای کسانی نافع است که کم فهمیدن مطالب، ارضایشان نمی‌کند و اصولا اهل مطالعه شده‌اند.

1ـ3ـ2ـ       دیگران باید فهمهای اندک را هم قدر بدانند؛ و گرنه با درگیر کردن خود با مسایل فنی فهم کامل، ممکن است زده شوند.

1ـ3ـ3ـ       به هر حال، بحث امروز ما در بارۀ روش علمی و استاندارد درک کامل پیام یک کتاب است.

1ـ4ـ     روند بحث امروز: اول، در بارۀ شیوۀ درک جزئیات مطالب گفتگو می‌کنیم و سپس، در بارۀ روش درک پیام اصلی متن.

2ـ    مراحل مقدماتی مطالعه ....................................................................................... 30 دقیقه

2ـ1ـ     آشنایی کلی با کتاب

2ـ1ـ1ـ       پیدا کردن نسخه‌ای حد‌الامکان تصحیح شده و دقیق

2ـ1ـ2ـ       توجه به مشخصات نشر، نویسنده و مترجم، نوبت چاپ، تیراژ، نوشتۀ پشت جلد، طرح جلد، و دیگر ظواهر.

2ـ1ـ3ـ       مشخص کردن حجمی که قرار است هر وعده خوانده شود (و نه زمانی که قرار است صرف شود)

2ـ2ـ     آشنایی عمومی با مؤلف و اثر

2ـ2ـ1ـ       عصر او و شرایط و اقتضاهای سیاسی آن

2ـ2ـ2ـ       اندیشه‌ها و دغدغه‌های وی

2ـ2ـ3ـ       مکاتبی که بدانها تعلق خاطر داشته است و استادان وی در هر مکتب

2ـ2ـ4ـ       نگارش وی

2ـ2ـ4ـ1ـ     شیوۀ کلی وی

2ـ2ـ4ـ2ـ     شیوۀ وی در این کتاب و تفاوتها با مابقی آثار

2ـ2ـ4ـ3ـ     اصطلاحات خاص او که خود وضع کرده، یا متأثر از مکتبی خاص به کار می‌برد.

2ـ2ـ5ـ       مخالفان آرای وی و این که هر حرفی را در پاسخ به چه دیدگاهی از دیدگاههای رایج در عصر خود بیان می‌دارد.

2ـ3ـ     منابع: مقالات دائرةالمعارفی، مقدمۀ کتابهای تصحیح شده، مقالات علمی، تذکره‌نویسی‌ها

3ـ    پرسش و پاسخ با دانشجویان ............................................................................... 30 دقیقه

 

 

چگونه کتاب بخوانیم

جلسۀ دوم سخنرانی دکتر فرهنگ مهروش در دانشگاه آزاد اسلامی ـ واحد آزادشهر

22/ 2/ 1387

 

1ـ        یادآوری مباحث گذشته .............................................................................. 30 دقیقه

1ـ1ـ     کلیات

1ـ1ـ1ـ        اهداف اصلی بحث، پاسخ به این سؤالات:

1ـ1ـ1ـ1ـ     چرا گاه وقتی کتاب می‌خوانیم درست متوجه مراد نویسنده نمی‌شویم؟

1ـ1ـ1ـ2ـ     چرا گاه کسی دیگر از همان کتاب نکته‌هایی می‌فهمد که ما نفهمیده‌ایم؟

1ـ1ـ2ـ        روند بحث:

1ـ1ـ2ـ1ـ     قرار شد اول، در بارۀ مراحل مقدماتی مطالعه گفتگو کنیم.

1ـ1ـ2ـ2ـ     در مرحلۀ بعدی، در بارۀ شیوۀ درک جزئیات مطالب گفتگو می‌کنیم.

1ـ1ـ2ـ3ـ     سپس، در بارۀ روش درک پیام اصلی متن.

1ـ2ـ     مراحل مقدماتی مطالعه

1ـ2ـ1ـ        آشنایی کلی با کتاب، یافتن نسخه‌های معتبر از آن و توجه به ظواهر کتاب، چکیده، مقالات مروری، و...

1ـ2ـ2ـ        آشنایی عمومی با مؤلف و اثر

1ـ3ـ     شیوۀ درک جزئیات:

1ـ3ـ1ـ        در این باره گفتیم که مطالعه هرگز به معنای خواندن مستمر یک اثر بدون مراجعه به آثار دیگر نیست.

1ـ3ـ2ـ        در ضمن مطالعه فرد پیوسته باید به آثاری دیگر نیز مراجعه داشته باشد؛ وگرنه نمی‌تواند خیلی از گفته‌های مجمل متن را دریابد؛ مثلا:

1ـ3ـ2ـ1ـ     اشارۀ گذرای نویسنده به فرد یا واقعه‌ای تاریخی

1ـ3ـ2ـ2ـ     سال وفات فردی از افراد... که با نویسنده در سر و کار بوده، یا به هر دلیل در کتاب از او یاد شده است

1ـ3ـ2ـ3ـ     اصطلاحی تخصصی که با درک نکردن آن، درک بخشی از مطالب کتاب مشکل می‌شود

1ـ3ـ3ـ        به همین دلیل، باید خیلی از اوقات مطالعه را در کتابخانه و در مخزنی پر از انواع کتابهای مرجع به انجام رساند.

1ـ4ـ     منابع آشنایی مقدماتی: