متأسفانه سیلابس کلی درس موجود نیست. در طراحی این طرح درسها، افزون بر زمان اختصاص داده شده به طرح هر مبحث که در طرح درسها یاد شده، زمان باقی مانده از ١٠٠ دقیقه کلاس درس در هر جلسه، به روخوانی متن عربی و توضیح مشکلات خواندن متن لمعه، یا احیانان متون دیگری همچون بخشهایی از مختلف الشیعه، جواهر الکلام و جز آنها اختصاص یافته است.

 

 

فقه تخصصي1

جلسۀ دوم: آغاز بحث از موارد وجوب زكات

1/ 8/ 1384

 

 

1ـ                        توضيحات كلي ................ 30 دقيقه

1ـ1ـ          جايگاه زكات در تعاليم اسلامي

1ـ1ـ1ـ                   زكات از ضروريات دين است.

1ـ1ـ2ـ                   منكر آن (با علم به ضروري دين بودنش) كافر است.

1ـ2ـ          معناي لغوي

1ـ2ـ1ـ                   نمو و زياد شدن: ذلك ازكي لكم و اطهر (بقره/ 2/ 232)

1ـ2ـ2ـ                   طهارت و پاكي: اقتلت نفسا زكية (كهف/ 18/ 74)

1ـ3ـ          معناي شرعي:

1ـ3ـ1ـ                   سهمي از مال كه خداوند براي فقيران و كارهاي خير معين كرده است.

1ـ3ـ2ـ                   با پرداخت آن مال انسان پاك مي‌شود.

1ـ3ـ3ـ                   با پرداخت آن، مال انسان بركت پيدا مي‌كند و زياد مي‌شود.

1ـ4ـ          انواع زكات:

1ـ4ـ1ـ                   زكات مال (آغاز بحث ما در اين باره خواهد بود)

1ـ4ـ2ـ                   زكات بدن (زكات فطره: بعدا صحبت خواهد شد)

2ـ                        تجب زكات المال علي البالغ العاقل الحر المتمكن من التصرف ........................... 40 دقيقه

2ـ1ـ          اشتراط عقل:

2ـ1ـ1ـ                   بر كودك و ديوانه كه صاحب مال باشند، زكات واجب نيست.

2ـ1ـ2ـ                   پرداخت زكات بر ولي آنها واجب نيست (و مستحب است)

2ـ2ـ          اشتراط حريت: بر بنده (اگر صاحب اموالي باشد) پرداخت زكات واجب نيست؛ زيرا:

2ـ2ـ1ـ                   يا معتقديم عبد مالك نمي‌شود، و هر چه به او برسد مال مولاست، پس عبد چيزي ندارد كه بدهد.

2ـ2ـ2ـ                   يا معتقديم عبد مالك مي‌شود ولي اذن تصرف ندارد، پس باز هم اختيار اموال او با مولاي اوست.

2ـ3ـ          اشتراط تمكن بر تصرف، يعني از كساني نباشد كه حق تصرف در اموال خود را ندارند.

2ـ3ـ1ـ                   انواع عدم تمكن بر تصرف:

2ـ3ـ1ـ1ـ    شرعي:

2ـ3ـ1ـ1ـ1ـ               كسي كه اموالي را كه قرار است بدان زكات تعلق گيرد، جايي گرو گذاشته است.

2ـ3ـ1ـ1ـ2ـ               كسي كه نذر كرده است كل مالي را كه بدان زكات تعلق مي‌گيرد صدقه بدهد.

2ـ3ـ1ـ1ـ3ـ               كسي كه مال، ملك او نيست و وقف بر او و نسلهاي بعدي است.

2ـ3ـ1ـ2ـ    عقلي

2ـ3ـ1ـ2ـ1ـ               كسي كه مالش را دزديده، يا غصب كرده‌اند.

2ـ3ـ1ـ2ـ2ـ               كسي كه اموالش نزد ديگري امانت بوده، و اكنون ودعي منكر شده است.

2ـ3ـ1ـ2ـ3ـ               كسي كه مالي از طريق هبه يا ارث يا... به او رسيده، ولي هنوز قبض نكرده است.

 

 

 

فقه تخصصي1

جلسۀ سوم: آغاز بحث از موارد وجوب زكات

1/ 8/ 1384

 

3ـ                        توضيحات كلي .............................. 30 دقيقه

3ـ1ـ          جايگاه زكات در تعاليم اسلامي

3ـ1ـ1ـ                   زكات از ضروريات دين است.

3ـ1ـ2ـ                   منكر آن (با علم به ضروري دين بودنش) كافر است.

3ـ2ـ          معناي لغوي

3ـ2ـ1ـ                   نمو و زياد شدن: ذلك ازكي لكم و اطهر (بقره/ 2/ 232)

3ـ2ـ2ـ                   طهارت و پاكي: اقتلت نفسا زكية (كهف/ 18/ 74)

3ـ3ـ          معناي شرعي:

3ـ3ـ1ـ                   سهمي از مال كه خداوند براي فقيران و كارهاي خير معين كرده است.

3ـ3ـ2ـ                   با پرداخت آن مال انسان پاك مي‌شود.

3ـ3ـ3ـ                   با پرداخت آن، مال انسان بركت پيدا مي‌كند و زياد مي‌شود.

3ـ4ـ          انواع زكات:

3ـ4ـ1ـ                   زكات مال (آغاز بحث ما در اين باره خواهد بود)

3ـ4ـ2ـ                   زكات بدن (زكات فطره: بعدا صحبت خواهد شد)

4ـ                        تجب زكات المال علي البالغ العاقل الحر المتمكن من التصرف .................................. 40 دقيقه

4ـ1ـ          اشتراط عقل:

4ـ1ـ1ـ                   بر كودك و ديوانه كه صاحب مال باشند، زكات واجب نيست.

4ـ1ـ2ـ                   پرداخت زكات بر ولي آنها واجب نيست (و مستحب است)

4ـ2ـ          اشتراط حريت: بر بنده (اگر صاحب اموالي باشد) پرداخت زكات واجب نيست؛ زيرا:

4ـ2ـ1ـ                   يا معتقديم عبد مالك نمي‌شود، و هر چه به او برسد مال مولاست، پس عبد چيزي ندارد كه بدهد.

4ـ2ـ2ـ                   يا معتقديم عبد مالك مي‌شود ولي اذن تصرف ندارد، پس باز هم اختيار اموال او با مولاي اوست.

4ـ3ـ          اشتراط تمكن بر تصرف، يعني از كساني نباشد كه حق تصرف در اموال خود را ندارند.

4ـ3ـ1ـ                   انواع عدم تمكن بر تصرف:

4ـ3ـ1ـ1ـ    شرعي:

4ـ3ـ1ـ1ـ1ـ               كسي كه اموالي را كه قرار است بدان زكات تعلق گيرد، جايي گرو گذاشته است.

4ـ3ـ1ـ1ـ2ـ               كسي كه نذر كرده است كل مالي را كه بدان زكات تعلق مي‌گيرد صدقه بدهد.

4ـ3ـ1ـ1ـ3ـ               كسي كه مال، ملك او نيست و وقف بر او و نسلهاي بعدي است.

4ـ3ـ1ـ2ـ    عقلي

4ـ3ـ1ـ2ـ1ـ               كسي كه مالش را دزديده، يا غصب كرده‌اند.

4ـ3ـ1ـ2ـ2ـ               كسي كه اموالش نزد ديگري امانت بوده، و اكنون ودعي منكر شده است.

4ـ3ـ1ـ2ـ3ـ               كسي كه مالي از طريق هبه يا ارث يا... به او رسيده، ولي هنوز قبض نكرده است.

 

 

 

 

فقه تخصصي1

جلسۀ چهارم: مواردي كه بدانها زكات تعلق مي‌گيرد.

8/ 8/ 1384

 

 

 

5ـ                        مواردي كه بدان زكات تعلق مي‌گيرد

5ـ1ـ          اموالي كه زكات آنها واجب است (نه چيز)

5ـ1ـ1ـ                   انعام ثلاثه (گاو، گوسفند، شتر)

5ـ1ـ2ـ                   غلات اربع (گندم، جو، خرما، كشمش)

5ـ1ـ3ـ                   نقدين (طلا و نقره)

5ـ2ـ          اموالي كه زكات آنها مستحب است:

5ـ2ـ1ـ                   غلات مكيل يا موزون (غلاتي كه با پيمانه يا توزين فروخته مي‌شوند)، مثل عدس، ماش، نخود...

5ـ2ـ2ـ                   زكات مال التجاره (سرمايۀ تجارت)

5ـ2ـ3ـ                   در اسبهاي ماده، به چند شرط:

5ـ2ـ3ـ1ـ    عمدتا از علف بيابان چريده باشد (سائمه از ريشۀ سوم، به معناي چريدن است)

5ـ2ـ3ـ2ـ    حيوان، حيوان كار نباشد و بيكار باشد.

5ـ2ـ3ـ3ـ    حد اقل مالك آن يك رأس را مالك باشد، اگر چه مشاركتي.

5ـ2ـ3ـ4ـ    مقدار زكات آن: براي اسب اصيل، سالي دو دينار و براي اسبهاي غير اصيل، يك دينار.

5ـ2ـ4ـ                   تذكر در بارۀ اشتباه مترجم

5ـ2ـ5ـ                   زكات در برده‌ها،‌ قاطرها و الاغها مستحب نيست.

 

 

 

فقه تخصصي

جلسۀ پنجم: نصابها

15/ 8/ 1384

  

 

6ـ                        ادامۀ بحث از هفتۀ پيش

6ـ1ـ          اموالي كه زكات آنها مستحب است:

6ـ1ـ1ـ                   غلات مكيل يا موزون (غلاتي كه با پيمانه يا توزين فروخته مي‌شوند)، مثل عدس، ماش، نخود...

6ـ1ـ2ـ                   زكات مال التجاره (سرمايۀ تجارت)

6ـ1ـ3ـ                   در اسبهاي ماده، به چند شرط:

6ـ1ـ3ـ1ـ    عمدتا از علف بيابان چريده باشد (سائمه از ريشۀ سوم، به معناي چريدن است)

6ـ1ـ3ـ2ـ    حيوان، حيوان كار نباشد و بيكار باشد.

6ـ1ـ3ـ3ـ    حد اقل مالك آن يك رأس را مالك باشد، اگر چه مشاركتي.

6ـ1ـ3ـ4ـ    مقدار زكات آن: براي اسب اصيل، سالي دو دينار و براي اسبهاي غير اصيل، يك دينار.

6ـ2ـ          تذكر در بارۀ اشتباه مترجم

6ـ3ـ          زكات در برده‌ها،‌ قاطرها و الاغها مستحب نيست.

7ـ                        نصاب اموال

7ـ1ـ          حيوان

7ـ2ـ          غلات

7ـ3ـ          نقدين

 

  

 

 

 

 

امتحان ماهانۀ اول

نام درس: فقه تخصصي1 

مدرس: فرهنگ مهروش 

نام و نام خانوادگي ............................................

نمرۀ واقعي اول ............. از صد (........... از 20).

نمرۀ واقعي نهايي .......... از صد (........... از 20).

نمرۀ رسمي ................................. از بيست نمره.

تاريخ امتحان: 21/ 9/ 1384