فرهنگ مهروش

طرح درس تفسیر ٢ (نیمسال دوم ١٣٨٥ـ١٣٨٦)

تفسیر٢

جلسۀ دوم

10/ 7/ 1384

1ـ آشنایی با فیض کاشانی، مؤلف بخش نخست از متن درسی

1ـ1ـ آشناییهای کلی

1ـ1ـ1ـ نام: محمسن بن مرتضی بن محمد فیض الله کاشی (د 1091ق)

1ـ1ـ2ـ عرف باسم جده فیض الله

1ـ1ـ3ـ لقب: حکیم متأله

1ـ2ـ ابهامهای کلی در بارۀ اندیشۀ وی

1ـ2ـ1ـ تأثر وی از اندیشۀ غزالی و روش صوفیانۀ وی

1ـ2ـ2ـ در عین حال، گریز وی از بسیاری رفتارهای صوفیانه و بی‌مهری با ایشان

1ـ2ـ3ـ شاگردی بسیاری از بزرگان فلسفه نزد وی و شاگردی خود وی نزد ملاصدرا

1ـ2ـ4ـ تفکر اخباری معتدل وی (برای توضیح بیشتر، نک‍: 2ـ3)

1ـ3ـ آثار

1ـ3ـ1ـ نگارش بیش از 80 جلد کتاب

1ـ3ـ2ـ نگارش سه تفسیر:

1ـ3ـ2ـ1ـ مفصل (الصافی)

1ـ3ـ2ـ2ـ تلخیص آن با نام (الاصفی) در حاشیۀ قبلی و با حجمی متوسط

1ـ3ـ2ـ3ـ مختصر تفسیر الاصفی با نام المصطفی، مستقلا

2ـ آشنایی با تفسیر صافی، مؤلف متن درسی

2ـ1ـ کلیات

2ـ1ـ1ـ سال تألیف: 1075ق

2ـ1ـ2ـ این تفسیر، یک تفسیر مختصر از قرآن کریم محسوب می‌شود (در پنج مجلد به چاپ رسیده است).

2ـ1ـ3ـ این تفسیر، یک تفسیر اثری (مأثور) از قرآن کریم است.

2ـ1ـ4ـ پابندی مؤلف به تفکر اخباری، به پذیرش «روش تفسیر اثری» توسط وی انجامیده است.

2ـ1ـ5ـ مؤلف آن در مقدمۀ تفسیر 5 جلدی، پابندی خود را به تفکر اخباری معتدل؛ مستدلا تبیین کرده است.

2ـ2ـ دلایل اعتقاد فیض به روش «تفسیر به مأثور»:

2ـ2ـ1ـ ضرورت دست‌یابی به علم قرآن کریم برای هدایت شدن.

2ـ2ـ2ـ علم قرآن نزد اهل بیت است، جرا که:

2ـ2ـ2ـ1ـ بر پایۀ روایات، آیات قرآن یا در بارۀ اهل بیت (ع) نازل شده است، یا دشمنانشان.

2ـ2ـ2ـ2ـ قرآن آیات محکم و متشابهی دارد که تنها اهل بیت (ع) از معنای آیات متشابه آگاهند.

2ـ2ـ3ـ تفسیر به رأی حرام (من فسر القرآن برأیه هلک و...) است.

2ـ2ـ4ـ تنها قول اهل بیت (ع) را در تفسیر آیات باید شنید (انما یعرف القرآن من خوطب به).

2ـ2ـ5ـ افزون بر این، تنها قرآن نزد اهل بیت (ع) از تحریف مصون مانده است.

2ـ2ـ5ـ1ـ اعتقاد وی و برخی دیگر از اخباریان به تحریف قرآن

2ـ2ـ5ـ2ـ اشارات ظریف وی در لفافه، به اعتقاد وی به تحریف قرآن در مقدمه

2ـ2ـ5ـ3ـ برای آشنایی با این اعتقاد اخباریان، نک‍:

ـ محدث نوری، حسین، فصل الخطاب فی تحریف الکتاب

ـ خویی، ابوالقاسم، البیان فی تفسیر القرآن، مقدمه، ص 196ـ 235: مبحث: صیانة القرآن عن التحریف (عمدۀ مباحثی که در این قسمت از مقدمه آورده، گر چه بدون یادکرد اسم، اقوال را مطرح کرده، در پاسخ به میرزای نوری است).

یادآوری: اعتقاد به تحریف قرآن منحصر به برخی سنیان و شیعیان کژفهم و تندرو بوده، و از جانب عموم مسلمانان با دلایل متعدد نفی شده است. در این میان اخباریان معتقد بوده‌اند بنا به دستور اهل بیت، باید همین مصحف قرآن را که در میان مسلمانان رایج است قرائت کرد، ولی برای فهم آن تنها می‌توان از طریق اهل بیت (ع) کامیاب شد.

2ـ2ـ6ـ نتیجه: تنها راه دسترس به قرآن سالم از تحریف و فهم آن، رجوع به اقوال اهل بیت است

مآخذ: خویی، ابوالقاسم، البیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دارالزهراء؛ فیض کاشانی، محسن، تفسیر الصافی، تهران، چاپخانۀ صدر؛ محدث نوری، حسین، فصل الخطاب فی تحریف الکتاب، تهران، چ سنگی؛ نیز:

“MUHSIN-I FAYZ-I KASHANI”, Enc. Islam.

تفسیر٢

جلسۀ سوم

17/ 7/ 1384

فرارسیدن ماه مبارک رمضان تهنیت باد ـ با آرزوی قبولی طاعات و عبادات.

3ـ آشنایی با سوره‌های مکی و مدنی

3ـ1ـ اهمیت بحث در بارۀ مکی و مدنی بودن سوره‌ها

3ـ1ـ1ـ کمک به چگونگی فهم آبه، با نظر به این که خطاب به چه کسان و در چه فضایی گفته شده است

3ـ1ـ2ـ تصحیح درک ما از پدیدۀ جمع قرآن، با شناخت آیات و سوره‌هایی که از هر دو ترکیب شده‌اند

3ـ2ـ اختلافات در بارۀ ضابطۀ سوره‌های مکی و مدنی

3ـ2ـ1ـ آنچه پیش از هجرت نازل شده مکی، و آنچه پس از هجرت نازل شده، مدنی است.

3ـ2ـ2ـ آنچه در مکه نازل شده، گر چه بعد از هجرت مکی است.

3ـ2ـ3ـ آنچه خطاب به اهل مکه نازل شده، مکی، و آنچه خطاب به مردم مدینه نازل شده، مدنی است.

3ـ3ـ برخی نشانه‌های کلی (و نه کاملا درست) برای شناخت سوره‌های مکی و مدنی

3ـ3ـ1ـ سوره‌های مکی

3ـ3ـ1ـ1ـ هر سوره‌ای که «یا ایها الناس...» داشته باشد مکی است.

3ـ3ـ1ـ2ـ هر سوره‌ای که «یا بنی آدم...» داشته باشد مکی است.

3ـ3ـ1ـ3ـ هر سوره‌ای که در آن در بارۀ امتهای پیشین بحث شده باشد مکی است.

3ـ3ـ1ـ4ـ سوره‌هایی که آیۀ سجد ‌دارند مکی هستند.

3ـ3ـ1ـ5ـ سوره‌هایی که حروف مقطعه دارند (بجز بقره و آل عمران) مکی هستند.

3ـ3ـ2ـ سوره‌های مدنی

3ـ3ـ2ـ1ـ هر سوره‌ای که «یا ایها الذین آمنوا...» داشته باشد مدنی است.

3ـ3ـ2ـ2ـ هر سوره‌ای که در آن در بارۀ احکام و فرایض بحث شده، مدنی است.

3ـ3ـ2ـ3ـ هر سوره‌ای که در آن در بارۀ مسایل اجتماعی زندگی مسلمانان بحث شده، مدنی است.

3ـ3ـ2ـ4ـ هر سوره‌ای که در آن در بارۀ جنگ با کفار بحث شده، مدنی است.

3ـ3ـ2ـ5ـ هر سوره‌ای که در آن در بارۀ منافقین بحث شده، مدنی است.

3ـ4ـ نکات کلی:

3ـ4ـ1ـ همانند بحث از مکی و مدنی بودن سوره‌ها، از مکی و مدنی بودن آیات نیز بحث شده است.

3ـ4ـ2ـ برخی آیات، مکی اند و در سوره‌های مدنی جای گرفته‌اند و به عکس.

3ـ4ـ3ـ برخی آیات نیز مفسران معتقدند در شب معراج در بیت‌المقدس یا جاهای دیگر وحی شده‌اند.

3ـ4ـ4ـ برای تفصیل بحث در این باره، می‌توان به الاتقان سیوطی مراجعه کرد.

4ـ برخی از معانی استفهام

4ـ1ـ نفی و انکار: هل یهلک الا القوم الظالمون؟ (انعام/ 6/ 47)؛ هل یستوی الاعمی و البصیر؟ (انعام/ ٦/ 50)

4ـ2ـ تقریر: هل من شرکائکم من یبدؤ الخلق ثم یعیده؟ (یونس/ ١٠/ ٣٤)؛‌هل أتی علی الانسان ... (دهر/ 76/ 1)

4ـ3ـ توبیخ: هل علمتم ما فعلتم بیوسف و اخیه اذ انتم جاهلون؟ (یوسف/ ١٢/ 89)؛ فهل انتم منتهون؟ (مائده/ ٤/ 91)

4ـ4ـ تعظیم: آلله خیر ام ما یشرکون؟ (نمل/ ٢٧/ 59)

4ـ5ـ تحقیر: أاشفقتم ان تقدموا بین یدی نجواکم صدقت؟ (مجادله/ ٥٨/ 13)

4ـ6ـ تسویه: أ أنذرتهم أم لم تنذرهم (بقره/ ٢/ 6)؛ أارباب متفرقون خیر أم الله الواحد القهار؟ (یوسف/ 12/ 39)

4ـ7ـ تمنی: فهل لنا من شفعاء؟ (اعراف/ 7/ 53)؛ و تقول جهنم هل من مزید؟ (ق/ 50/ 30)

4ـ8ـ تشویق: هل ادلکم علی تجارة تنجیکم من عذاب الیم؟ (صف/ ٦١/ ١٠)

5ـ فـُسِّـرَ بـِ«قـَدْ»:

5ـ1ـ مقدمه:

5ـ1ـ1ـ قد هر گاه بر سر فعل ماضی بیاید دال بر تأکید معنای فعل است (قد ذهب = رفته است).

5ـ1ـ2ـ قد هر گاه بر سر فعل مضارع بیاید، به معنای وقوع گاهگاه آن فعل است (قد یذهب = گاهی می‌رود).

5ـ2ـ در تفسیر آیۀ ١ سورۀ انسان، فیض گوید که هل را به قد تفسیر کرده‌اند (هل اتی = قد اتی).

6ـ قمی:

6ـ1ـ مراد، علی بن ابراهیم قمی، صاحب تفسیر است.

6ـ2ـ کلینی (د 329ق) نویسندۀ کتاب الکافی شاگرد وی بوده است.

6ـ3ـ از همین روی زندگی وی را می‌توان در حدود اوایل سدۀ 4ق دانست.

6ـ4ـ وی از مفسران و فقیهان و محدثان شیعه در دورۀ غیبت صغری بوده است.

مآخذ: ابن منظور، محمد، لسان العرب، بیروت، دار احیاء التراث العربی؛ جارم، علی و مصطفی امین، البلاغة الواضحة، قم، دارالثقافه، 1416ق؛ سیوطی، عبدالرحمان، الاتقان، به کوشش محمد ابوالفضل ابراهیم، قاهره، 1387ق/ 1967م؛ طبرسی، فضل، مجمع البیان،‌ بیروت، اعلمی،‌ 1415ق؛ طوسی، محمد، التبیان، به کوشش احمد حبیب قصیر عاملی، قم، جامعۀ مدرسین، 1409ق.

تفسیر٢

جلسة چهارم (15/ 12/ 1384)

یادآوری برای لزوم همراه داشتن قرآن کریم از جلسة آینده

7ـ تناسب سوره با سوره قبل: در جلسة آینده مورد بحث قرار خواهد گرفت.

8ـ آشنایی با سوره‌های مکی و مدنی ................ 20 دقیقه

8ـ1ـ اهمیت بحث در بارة مکی و مدنی بودن سوره‌ها

8ـ1ـ1ـ کمک به چگونگی فهم آبه، با نظر به این که خطاب به چه کسان و در چه فضایی گفته شده است

8ـ1ـ2ـ تصحیح درک ما از پدیدة جمع قرآن، با شناخت آیات و سوره‌هایی که از هر دو ترکیب شده‌اند

8ـ2ـ اختلافات در بارة ضابطة سوره‌های مکی و مدنی

8ـ2ـ1ـ آنچه پیش از هجرت نازل شده مکی، و آنچه پس از هجرت نازل شده، مدنی است.

8ـ2ـ2ـ آنچه در مکه نازل شده، گر چه بعد از هجرت مکی است.

8ـ2ـ3ـ آنچه خطاب به اهل مکه نازل شده، مکی، و آنچه خطاب به مردم مدینه نازل شده، مدنی است.

8ـ3ـ برخی نشانه‌های کلی (و نه کاملا درست) برای شناخت سوره‌های مکی و مدنی

8ـ3ـ1ـ سوره‌های مکی

8ـ3ـ1ـ1ـ هر سوره‌ای که «یا ایها الناس...» داشته باشد مکی است.

8ـ3ـ1ـ2ـ هر سوره‌ای که «یا بنی آدم...» داشته باشد مکی است.

8ـ3ـ1ـ3ـ هر سوره‌ای که در آن در بارة امتهای پیشین بحث شده باشد مکی است.

8ـ3ـ1ـ4ـ سوره‌هایی که آیة سجد ‌دارند مکی هستند.

8ـ3ـ1ـ5ـ سوره‌هایی که حروف مقطعه دارند (بجز بقره و آل عمران) مکی هستند.

8ـ3ـ2ـ سوره‌های مدنی

8ـ3ـ2ـ1ـ هر سوره‌ای که «یا ایها الذین آمنوا...» داشته باشد مدنی است.

8ـ3ـ2ـ2ـ هر سوره‌ای که در آن در بارة احکام و فرایض بحث شده، مدنی است.

8ـ3ـ2ـ3ـ هر سوره‌ای که در آن در بارة مسایل اجتماعی زندگی مسلمانان بحث شده، مدنی است.

8ـ3ـ2ـ4ـ هر سوره‌ای که در آن در بارة جنگ با کفار بحث شده، مدنی است.

8ـ3ـ2ـ5ـ هر سوره‌ای که در آن در بارة منافقین بحث شده، مدنی است.

8ـ4ـ نکات کلی:

8ـ4ـ1ـ همانند بحث از مکی و مدنی بودن سوره‌ها، در علوم قرآن از مکی و مدنی بودن آیات نیز بحث شده است.

8ـ4ـ2ـ برخی آیات، مکی اند و در سوره‌های مدنی جای گرفته‌اند و به عکس.

8ـ4ـ3ـ برخی آیات نیز مفسران معتقدند در شب معراج در بیت‌المقدس یا جاهای دیگر وحی شده‌اند.

8ـ4ـ4ـ برای تفصیل بحث در این باره، می‌توان به الاتقان سیوطی مراجعه کرد.

8ـ5ـ قراین در باب مکی یا مدنی بودن این سوره ¥ موضوع بحث آزاد هفتة آینده

9ـ برخی از معانی استفهام ............................ 15 دقیقه

9ـ1ـ نفی و انکار: هل یهلک الا القوم الظالمون؟ (انعام/ 6/ 47)؛ هل یستوی الاعمی و البصیر؟ (انعام/ ٦/ 50)

9ـ2ـ تقریر: هل من شرکائکم من یبدؤ الخلق ثم یعیده؟ (یونس/ ١٠/ ٣٤)؛‌هل أتی علی الانسان ... (دهر/ 76/ 1)

9ـ3ـ توبیخ: هل علمتم ما فعلتم بیوسف و اخیه اذ انتم جاهلون؟ (یوسف/ ١٢/ 89)؛ فهل انتم منتهون؟ (مائده/ ٤/ 91)

9ـ4ـ تعظیم: آلله خیر ام ما یشرکون؟ (نمل/ ٢٧/ 59)

9ـ5ـ تحقیر: أاشفقتم ان تقدموا بین یدی نجواکم صدقت؟ (مجادله/ ٥٨/ 13)

9ـ6ـ مقایسه: أ أنذرتهم أم لم تنذرهم (بقره/ ٢/ 6)؛ أارباب متفرقون خیر أم الله الواحد القهار؟ (یوسف/ 12/ 39)

9ـ7ـ تمنی: فهل لنا من شفعاء؟ (اعراف/ 7/ 53)؛ و تقول جهنم هل من مزید؟ (ق/ 50/ 30)

9ـ8ـ تشویق: هل ادلکم علی تجارة تنجیکم من عذاب الیم؟ (صف/ ٦١/ ١٠)

10ـ فـُسِّـرَ بـِ«قـَدْ» ......................................... 10 دقیقه

10ـ1ـ مقدمه:

10ـ1ـ1ـ قد هر گاه بر سر فعل ماضی بیاید دال بر تأکید معنای فعل است (قد ذهب = رفته است).

10ـ1ـ2ـ قد هر گاه بر سر فعل مضارع بیاید، به معنای وقوع گاهگاه آن فعل است (قد یذهب = گاهی می‌رود).

.در تفسیر آیة ١ سورة انسان، فیض گوید که «هل» را به «قد» تفسیر کرده‌اند (هل اتی = قد اتی [حتما آمده است]).

11ـ مطالعة متن درسی ................................... 55 دقیقه

امتحان ماهانۀ اول

دانشجوی گرامی،

با سلام و آرزوی توفیق، خواهشمندم پیش از پاسخ به پرسشها، توضیحات این چند خط را با دقت بخوانید.

به پرسشهای 1ـ4 همگی، پاسخ دهید. این امتحان تا سقـف 10 نمرۀ مثبت (از 100 نمره) به نمرۀ پایانی شما خواهد افزود و از آن هیچ نخواهد کاست. فلسفۀ آن آگاهی یافتن من و شما از نقاط قوت و ضعف خویش، و تمرینی برای نگارش علمی، نقادی و نقدپذیری است. خواهشمندم در شرایط بی‌علاقگی، کسالت، یا هر عذر دیگری از این دست، هیچ ننویسید و وقتی زنده را بدان اختصاص دهید.

پاسخهای شما تنها هفتۀ بعد از امتحان دریافت خواهد شد. در صورت نیاز به مشورت مدرس در طول این هفته، می‌توانید از طریق پست الکترونی (ایمیل)، پرسشهای خود را با او در میان گذارید. هفته‌ای پس از دریافت برگه‌های شما، مدرس نقد خویش را نسبت به پاسخها باز می‌نماید و آن گاه در پی رفع اشکالات از جانب شما، نمرۀ نهایی منظور خواهد شد.

هر گاه در این امتحان قادر به کسب نمرۀ واقعی بالاتر از 85 (از 100 نمره) شوید، آگاهیهای شما از تفسیر2 در حد یک دانشجوی خوب رشتۀ الاهیات است. دانشجویانی که نمره‌ای میان 60 تا 85 کسب کنند، آنچه را که از یک دانشجوی متوسط رشتۀ الاهیات انتظار می‌رود برآورده‌اند. افزون بر «نمرۀ واقعی»، «نمرۀ رسمی» نیز برایتان ثبت خواهد افتاد که نشان می‌دهد پایان نیمسال با چنین گونه پاسخی به پرسشها، در حدود چه نمره‌ای به ادارۀ امتحانات گزارش خواهد گشت. نمرۀ رسمی، به هیچ روی نشانگر بنیۀ علمی شما نیست و نمرۀ مثبتی که به تلاشتان تعلق می‌گیرد، بر آن پایه نخواهد بود.

لازم است پاسخ شما معلوم كند كه درس را فهمیده‌اید. کلیۀ مطالب تنها با انشای شخص شما نوشته شده باشند. بدین سان، از آوردن کلمات و جملاتی که خود معنای آن را نفهمیده‌اید به شدت پرهیز کنید و در این زمینه تا حد ممکن سختگیر باشید؛ چرا که در این صورت به برگۀ شما نمرۀ واقعی (و نه رسمی) صفر تعلق خواهد گرفت. مطمئن باشید پرسشها به گونه‌ای طراحی شده‌اند که برای دست‌یابی به این اهداف، مطالعۀ صرف آن پاره از کتاب که در بردارندۀ توضیحاتی در بارۀ مطلب است بسنده نخواهد بود. بر پایۀ همین منطق، لازم است از رونویسی مطالب کتابها و نگارش استدلالی بجز آنچه خود بدان معتقدید و می‌توانید پس از استمرار بحث حضوری و رویاروی از آن دفاع کنید، جدا بپرهیزید؛ چرا که سودی برایتان ندارد، وقت مدرس را می‌گیرد و ازیرا گونه‌ای توهین به وی تلقی خواهد شد.

در پاسخ به این پرسشها، کاربرد منابعی كه در خلال درس معرفی شده، گر چه ضروری نیست، بسیار مفید است. لازم است وقتی مطلبی را از كسی نقل می‌كنید، حتما به گونه‌ای دقیق به آثار وی ارجاع دهید. افزون بر این، لازم است منابع خود را در پاسخگویی به سؤال یاد كنید. كاربرد منابع دست اول به دریافت نمره‌های ارفاقی خواهد انجامید. به هر روی، ارجاع باید به گونه‌ای باشد كه مدرس بتواند با مراجعه به منبع، مطلب را بیابد. بدین سان افزون بر جلد و صفحه، یادكرد مشخصات نشر كتابها نیز لازم است.

حتما برگۀ پرسشها را به پاسخنامۀ خود ضمیمه، و شمارۀ پرسش را در پاسخ قید کنید. تنها بر برگۀ سفید آـ4 و تنها با خودکار مشکی بنویسید. لازم است نوشتۀ شما از طرف راست 8 سانتی‌متر حاشیه داشته باشد و در هر صفحه بیش از 15 خط نوشته نشود. مشخصات خود را تنها در کادر پیش‌بینی شده بنویسید. جز منگنه کردن، هیچ روش دیگری را برای به هم پیوستن برگه‌های خود، کار نگیرید و از افزودن شیرازه و طلق ومانند آنها خودداری کنید. جز این، برگۀ امتحانی از شما گرفته نخواهد شد.

رعایت حجم پاسخها بر پایۀ همان مقدار که برای هر سؤال مجاز دانسته شده، ضروری است. اگر کمتر از حجم یاد شده نیز توضیح دهید، بدان معناست که مطلب بیشتری برای بیان در خاطر نداشته‌اید و اگر بیشتر بنویسید، بدان معناست که (با فرض درست بودن پاسخ) در بیان آنچه فهمیده‌اید ضعف دارید. بدین سان، لازم خواهد شد هم فشرده نویسی و هم نگارش ضابطه‌مند را تمرین کنید. پیش از پاكنویس كردن پاسخها، در موارد تردید برای رفع غلطهای املایی به فرهنگ لغت مراجعه كنید. غلط املایی در شأن دانشجو نیست و در صورت مشاهده، نمرۀ (واقعی) صفر منظور خواهد شد.

بکوشید چینش مطالب در نوشتۀ شما از یک نظم منطقی برخوردار باشند؛ چنان که خواننده به آسودگی بتواند استدلالهایتان را دنبال کند. رعایت علایم نگارشی (نقطه، ویرگول، علامت تعجب، نقطه‌ویرگول، علامت سؤال، گیومه، پرانتز، تورفتگی آغاز پاراگراف...) ضروری است.

موفق باشید.

1ـ تفاوت دیدگاههای اخباریان معتدل و افراطی را نسبت به جواز تفسیر قرآن کریم بیان کنید (حدود 300ـ350 کلمه، 10 نمره).

2ـ در بارۀ هر یک از اصطلاحات و عبارات زیر چنان توضیح دهید که معلوم شود آنها را فهمیده‌اید: «انما یعرف القرآن من خوطب به»، فصل الخطاب فی تحریف الکتاب، تفسیر مأثور، اخباری‌گری (هر یک حدود 100ـ150 کلمه، 30 نمره).

3ـ ملاکهای تمایز میان سوره‌های مکی و مدنی را بیان کنید (100ـ 150 کلمه، 20 نمره).

4ـ متن زیر را به دقت اعراب، ترجمه و سپس با دقت شرح نمایید و هر جا مؤلف به اختصار سخن گفته، با توضیحات خویش واضح کنید (40 نمره):

«يوفون بالنذر بيان لما رزقوه لاجله وهو أبلغ في وصفهم بالتوفر على أداء الواجبات لان من وفى بما اوجبه على نفسه كان أو في بما أوجبه الله عليه ويخافون يوما كان شره مستطيرا شدائده فاشيا منتشرا غاية الانتشار القمي المستطير العظيم. وفي المجالس عن الباقر (عليه السلام) يقول كلوحا عابسا».

امتحان میان ترم

دانشجوی گرامی،

با سلام و آرزوی توفیق، خواهشمندم پیش از پاسخ به پرسشها، توضیحات این چند خط را با دقت بخوانید.

به پرسشهای 1ـ3 همگی پاسخ دهید. این امتحان تا سقـف 30 نمرۀ مثبت (از 100 نمره) به نمرۀ پایانی شما خواهد افزود و از آن هیچ نخواهد کاست. فلسفۀ آن آگاهی یافتن من و شما از نقاط قوت و ضعف خویش، و تمرینی برای نگارش علمی، نقادی و نقدپذیری است. خواهشمندم در شرایط بی‌علاقگی، کسالت، یا هر عذر دیگری از این دست، هیچ ننویسید و وقتی زنده را بدان اختصاص دهید.

پاسخهای شما تنها هفتۀ بعد از امتحان دریافت خواهد شد. در صورت نیاز به مشورت مدرس در طول این هفته، می‌توانید از طریق پست الکترونیکی (ایمیل)، پرسشهای خود را با او در میان گذارید.

هر گاه در این امتحان قادر به کسب نمرۀ واقعی بالاتر از 85 (از 100 نمره) شوید، آگاهیهای شما در حد یک دانشجوی خوب رشتۀ الاهیات است. دانشجویانی که نمره‌ای میان 60 تا 85 کسب کنند، آنچه را که از یک دانشجوی متوسط رشتۀ الاهیات انتظار می‌رود برآورده‌اند.

افزون بر «نمرۀ واقعی»، «نمرۀ رسمی» نیز برایتان ثبت خواهد افتاد که نشان می‌دهد پایان نیمسال با چنین گونه پاسخی به پرسشها، در حدود چه نمره‌ای به ادارۀ امتحانات گزارش خواهد گشت. نمرۀ رسمی، به هیچ روی نشانگر بنیۀ علمی شما نیست و نمرۀ مثبتی که به تلاشتان تعلق می‌گیرد، بر آن پایه نخواهد بود.

حتما: ١) برگۀ پرسشها را به پاسخنامۀ خود ضمیمه، و شمارۀ پرسش را در پاسخ قید کنید؛ ٢) تنها بر برگۀ سفید آـ4 و تنها با خودکار مشکی بنویسید؛ ٣) لازم است نوشتۀ شما از طرف راست 8 سانتی‌متر حاشیه داشته باشد و در هر صفحه بیش از 15 خط نوشته نشود؛ 4) مشخصات خود را تنها در کادر پیش‌بینی شده بنویسید؛ 5) جز منگنه کردن (تنها از محل مشخص شده)، هیچ روش دیگری را برای به هم پیوستن برگه‌های خود، کار نگیرید و از افزودن شیرازه و طلق ومانند آنها خودداری کنید. جز اینها، برگۀ امتحانی از شما گرفته نخواهد شد.

موفق باشید.

1ـ نخست متن زیر را به دقت مطالعه کنید و سپس به پرسشها پاسخ گویید.

الف) متن: وبرواية أهل البيت عن الباقر (عليه السلام)...فرآهم النبي (صلى الله عليه وآله) جياعا فنزل جبرئيل ومعه صحفة من الذهب مرصعة بالدر... فجلسوا وأكلوا حتى شبعوا ولم ينقص منها لقمة واحدة وخرج الحسين ومعه قطعة من عراق فنادته يهودية يا أهل بيت الجوع من أين لكم هذه أطعمنيها فمد يده الحسين (عليه السلا